Een mug in je hotelkamer, een teek na een wandeling of een ontmoeting met een straathond: op reis kom je soms dieren tegen die minder onschuldig zijn dan ze lijken.
Sommige veroorzaken vooral jeuk of huidirritatie. Andere brengen ziekteverwekkers over of dienen een pijnlijke beet of steek toe. Welke risico’s bestaan, hangt sterk af van je bestemming, het seizoen en je geplande activiteiten.
Met de juiste voorbereiding vermijd je al heel wat problemen.
Muggen: klein beestje, groot risico
Muggen veroorzaken niet alleen vervelende jeuk. In bepaalde regio’s brengen ze ziekten over zoals malaria, dengue, chikungunya, zika, gele koorts en Japanse encefalitis.
Sommige muggen bijten vooral overdag. Andere zijn voornamelijk actief tussen zonsondergang en zonsopgang. Bescherm jezelf daarom de hele dag wanneer je naar een risicogebied reist.
Zo voorkom je muggenbeten
- Gebruik een insectenwerend middel dat geschikt is voor je bestemming.
- Draag een lange broek en lange mouwen.
- Slaap onder een geïmpregneerd muskietennet wanneer dat nodig is.
- Kies bij voorkeur een kamer met airconditioning of horren.
- Volg een voorgeschreven malariabehandeling correct.
- Laat geen stilstaand water rond je verblijf staan.
Insectenwerende middelen met DEET bieden een goede bescherming. Vraag advies over de juiste concentratie voor volwassenen, kinderen en zwangere vrouwen.
Krijg je tijdens of na een verre reis koorts? Vermeld dan altijd aan de arts waar en wanneer je gereisd hebt.
Teken: controleer jezelf na elke wandeling
Teken komen voor in bossen, struiken, duinen, weilanden en hoog gras. Afhankelijk van de regio dragen ze verschillende ziekteverwekkers over. Denk aan de ziekte van Lyme, tekenencefalitis en bepaalde rickettsiosen.
Zo bescherm je jezelf tegen teken
- Draag een lange broek en gesloten schoenen.
- Stop je broekspijpen in je sokken.
- Blijf zoveel mogelijk op de wandelpaden.
- Gebruik een geschikt insectenwerend middel.
- Controleer je lichaam na elke buitenactiviteit.
- Controleer ook kinderen en huisdieren.
Kijk extra goed naar de knieholtes, liezen, oksels, navel, hoofdhuid, bilnaad en de zone achter de oren.
Wat doe je bij een tekenbeet?
Verwijder de teek zo snel mogelijk met een tekentang. Neem ze dicht bij de huid vast en trek ze rustig uit de huid. Noteer de datum en de plaats van de beet.
Vraag medisch advies bij:
- een groter wordende rode kring
- koorts
- hoofdpijn
- spier- of gewrichtspijn
- ongewone vermoeidheid
- neurologische klachten
Voor tekenencefalitis bestaat een vaccin. Dat kan aangewezen zijn bij veel buitenactiviteiten in een risicogebied.
Rabiës: raak onbekende dieren niet aan
Rabiës of hondsdolheid wordt via het speeksel van besmette zoogdieren overgedragen. Dat gebeurt door een beet, een kras of een lik op een wonde of slijmvlies.
Niet alleen honden vormen een risico. Ook katten, apen, vleermuizen en andere zoogdieren kunnen het virus verspreiden. Zodra symptomen optreden, is rabiës vrijwel altijd dodelijk. Na een mogelijk risicocontact is snelle medische behandeling dus noodzakelijk.
Vermijd elk risicocontact
- Aai geen zwerfhonden of katten.
- Voeder geen apen of wilde dieren.
- Raak ook rustig of tam ogende dieren niet aan.
- Blijf uit de buurt van gewonde dieren.
- Leer kinderen om onbekende dieren te vermijden.
- Informeer vooraf naar het rabiësrisico op je bestemming.
Wat doe je na een beet of kras?
- Spoel de wonde onmiddellijk en langdurig met water en zeep.
- Ontsmet de wonde.
- Dek ze af met een proper verband.
- Zoek meteen medische hulp.
- Wacht niet tot je opnieuw thuis bent.
Voor bepaalde reizen is een preventieve vaccinatie tegen rabiës aangewezen. Denk aan lange verblijven, afgelegen gebieden, avontuurlijke reizen of veel contact met dieren. Ook na een voorafgaande vaccinatie blijft een behandeling na een beet of kras nodig.
Bedwantsen: voorkom ongewenste souvenirs
Bedwantsen leven in hotels, hostels, vakantiewoningen en andere plaatsen waar veel reizigers verblijven. Overdag verstoppen ze zich in matrassen, hoofdborden, plinten, spleten en stoffen meubels.
Hun beten veroorzaken jeuk, rode bultjes en soms een allergische reactie. Ze reizen bovendien gemakkelijk mee in je bagage.
Zo beperk je het risico
- Controleer de matrasranden en het hoofdbord.
- Zet je koffer niet op het bed of de vloerbedekking.
- Gebruik een bagagerek of betegelde ondergrond.
- Bewaar kleding in gesloten zakken.
- Houd je bagage weg van stoffen meubels.
- Laat kleding niet op de vloer liggen.
Vermoed je bedwantsen? Meld dit meteen aan de accommodatie.
Wat doe je bij thuiskomst?
- Pak je bagage buiten de slaapkamer uit.
- Was verdachte kleding op 60 °C.
- Stofzuig je koffer grondig.
- Gooi de stofzuigerzak buiten weg.
- Behandel geschikte spullen met hete stoom.
- Vries kleine voorwerpen indien mogelijk minstens 48 uur in bij -20 °C.
Bij een echte besmetting schakel je best een gespecialiseerde bestrijder in.
Wespen, bijen en andere stekende insecten
Een wespen- of bijensteek veroorzaakt meestal plaatselijke pijn, roodheid en zwelling. Bij sommige mensen ontstaat een ernstige allergische reactie.
Wat doe je na een steek?
- Verwijder een achtergebleven angel zo snel mogelijk.
- Reinig de huid.
- Koel de pijnlijke plaats.
- Gebruik eventueel een jeukstillend product.
- Vraag advies bij een sterke of aanhoudende zwelling.
Bel onmiddellijk de hulpdiensten bij ademhalingsproblemen, duizeligheid, flauwvallen of een snelle zwelling van de lippen, tong of keel.
Ben je gekend met een ernstige allergie? Neem dan je noodmedicatie mee en controleer vóór vertrek de vervaldatum.
Spinnen en schorpioenen
De meeste spinnenbeten zijn onschuldig. In bepaalde regio’s leven echter soorten met een krachtig gif. Ook schorpioenen kunnen een bijzonder pijnlijke steek veroorzaken. Ernstige reacties komen vaker voor bij jonge kinderen, ouderen en mensen met onderliggende gezondheidsproblemen.
Zo verklein je de kans op een beet of steek
- Schud schoenen en kleding uit voor je ze aantrekt.
- Loop niet blootsvoets in donkere ruimtes.
- Steek je handen niet tussen stenen, hout of struiken.
- Laat geen kleding op de grond liggen.
- Gebruik een zaklamp wanneer je ’s nachts buiten loopt.
- Raak onbekende spinnen of schorpioenen niet aan.
Na een beet of steek reinig je de huid en houd je het getroffen lichaamsdeel rustig. Zoek snel medische hulp bij hevige pijn, spierkrampen, braken, ademhalingsproblemen, sufheid of een snel toenemende zwelling.
Probeer het dier niet te vangen. Een foto vanop veilige afstand kan eventueel helpen bij de identificatie.
Slangen: houd afstand en blijf op het pad
Slangen vermijden mensen meestal. Beten gebeuren vooral wanneer iemand op een slang stapt, haar probeert te vangen of met de handen tussen stenen en begroeiing grijpt.
Zo vermijd je een slangenbeet
- Draag stevige, gesloten schoenen.
- Draag een lange broek tijdens wandelingen.
- Blijf op goed zichtbare wandelpaden.
- Gebruik ’s avonds een zaklamp.
- Steek je handen niet in holen of onder stenen.
- Raak ook een dode slang niet aan.
- Houd altijd voldoende afstand.
Wat doe je bij een slangenbeet?
- Ga op een veilige afstand van de slang zitten of liggen.
- Blijf zo stil en kalm mogelijk.
- Beweeg het gebeten lichaamsdeel zo weinig mogelijk.
- Verwijder ringen, armbanden of strakke kleding.
- Regel onmiddellijk vervoer naar een ziekenhuis.
- Behandel elke slangenbeet als een medisch noodgeval.
Snijd de wonde niet open. Zuig het gif niet uit en leg geen strak knevelverband aan. Probeer de slang ook niet te vangen. Deze handelingen helpen niet en kunnen extra schade veroorzaken.
Kwallen en andere zeedieren
Ook in zee leven dieren die steken, bijten of giftige stoffen afscheiden.
Kwallen veroorzaken meestal pijn, roodheid en een branderig gevoel. Sommige tropische soorten veroorzaken veel ernstigere klachten.
Ook Pietermannen hebben ook venijnige stekels. Zelfs onze eigen kust blijft niet van deze kleine vis gespaard. De steken zijn ontzettend pijnlijk en kunnen algemene lichamelijke klachten veroorzaken.
Daarnaast kan je verwondingen oplopen door zee-egels, steenvissen, roggen of scherp koraal.
Zo beperk je het risico
- Volg lokale waarschuwingen en vlaggen.
- Zwem niet op plaatsen waar gevaarlijke zeedieren gemeld zijn.
- Draag waterschoenen.
- Raak geen vissen, schelpen of koraal aan.
- Steek je handen niet in spleten onder water.
- Ga bij duiken of snorkelen niet alleen op pad.
Verlaat bij een steek rustig het water en waarschuw de strandwacht of lokale hulpdiensten. De juiste eerste hulp verschilt per diersoort en regio. Gebruik daarom geen huismiddeltjes zonder lokaal advies.
Zoek onmiddellijk hulp bij ademhalingsproblemen, hevige pijn, misselijkheid, verwardheid, spierkrampen of bewustzijnsverlies.
Wat neem je mee in je reisapotheek?
Stem je reisapotheek af op je bestemming en activiteiten. Denk onder meer aan:
- insectenwerend middel
- muskietennet indien nodig
- tekentang
- ontsmettingsmiddel
- wondverbanden
- jeukstillende verzorging
- pijnstilling
- persoonlijke noodmedicatie
- voorgeschreven malariamedicatie
- vaccinatiegegevens
- gegevens van je reisverzekering
Elke bestemming brengt andere risico’s mee. Een strandvakantie in Zuid-Europa vraagt een andere voorbereiding dan een trektocht door een tropisch gebied. Controleer daarom vooraf welke vaccins, geneesmiddelen en voorzorgsmaatregelen voor jouw bestemming gelden.
Kom tijdig langs bij Apotheek An De Witte. We bekijken samen welke bescherming en reisapotheek passen bij jouw bestemming, gezondheid en vakantieplannen.