Roken is niet enkel een slechte gewoonte. Het is een verslaving. Net dat maakt stoppen zo moeilijk. Niet omdat je te weinig wilskracht hebt, maar omdat nicotine je lichaam en je hersenen sterk beïnvloedt.
Ook vapen is niet onschuldig. Veel mensen denken dat een vape gewoon wat damp is. Toch bevatten veel vapes nicotine. En nicotine houdt de verslaving in stand. Bij jongeren kan nicotine bovendien de ontwikkeling van de hersenen verstoren, vooral op vlak van aandacht, leren, stemming en impulscontrole.
Waarom zijn roken en vapen zo schadelijk?
Tabaksrook bevat duizenden stoffen. Een deel daarvan is giftig of kankerverwekkend. Roken verhoogt het risico op longkanker, hart- en vaatziekten, beroerte, COPD, chronische hoest, benauwdheid en een tragere wondgenezing.
Roken treft ook de mensen rondom jou. Meeroken verhoogt bij niet-rokers het risico op ernstige gezondheidsproblemen. Denk bijvoorbeeld aan hart- en vaatziekten, luchtwegproblemen en een hoger risico op bepaalde kankers.
Vapen is een recentere trend en hierdoor minder lang onderzocht dan roken. Maar dit wil niet zeggen dat het veilig is. Vapes kunnen nicotine, fijne deeltjes, smaakstoffen en andere schadelijke stoffen bevatten. Ze kunnen je luchtwegen irriteren en de nicotineverslaving verder voeden.
Stoppen met vapen lijkt vaak op stoppen met roken. In beide gevallen draait het meestal om nicotine. En nicotine kan voor stevige ontwenningsverschijnselen zorgen.
Wat kan je merken als je stopt met roken of vapen?
De eerste dagen kunnen lastig zijn. Je kan prikkelbaar zijn. Je kan meer zin hebben om te eten. Je kan slechter slapen of je onrustig voelen. Ook de drang naar een sigaret of vape kan plots heel sterk opkomen.
Dat is normaal. Het betekent niet dat je faalt. Het betekent dat je lichaam zich aanpast aan minder nicotine. Die drang komt meestal in golven. Vaak zakt ze na enkele minuten weer. Probeer dus niet te denken: “Dit hou ik nooit vol.” Denk liever: “Ik moet alleen deze golf doorkomen.”
Tips om voorgoed te stoppen met roken of vapen
1. Kies een concrete stopdatum
Leg een duidelijke dag vast. Niet “binnenkort”, maar echt een datum. Bijvoorbeeld volgende maandag. Of de eerste dag van een nieuwe maand.
Zo maak je het concreet. Je geeft jezelf tijd om je voor te bereiden, maar je blijft het niet uitstellen. Vertel het ook aan mensen in je omgeving. Dan sta je er minder alleen voor.
2. Weet wanneer je het meest zin krijgt
Veel mensen roken of vapen op vaste momenten. Bij de koffie. In de auto. Na het eten. Tijdens stress. Of bij een glas alcohol. Schrijf gedurende enkele dagen op wanneer je zin krijgt. Zo zie je jouw eigen patroon. Daarna kan je per moment een alternatief voorzien.
Bijvoorbeeld na het eten meteen de tanden poetsen. Of bij stress even wandelen. In de auto kauwgom nemen. Bij koffie overschakelen op thee in de eerste stopweek.
3. Haal sigaretten, vapes en aanstekers weg
Maak het jezelf niet moeilijker dan nodig. Wat in huis ligt, is verleidend. Gooi sigaretten, vapes, navullingen en aanstekers weg. Leg ook geen “noodpakje” in een lade. Dat noodpakje wordt vaak het pakje waarmee je hervalt.
4. Gebruik nicotinevervangers op de juiste manier
Nicotinevervangers kunnen helpen tegen ontwenningsklachten. Denk aan pleisters, kauwgom, zuigtabletten of sprays. Ze zijn verkrijgbaar bij ons in de apotheek.
Belangrijk: kies de juiste vorm en dosis. Een pleister werkt de hele dag. Kauwgom, zuigtabletten of spray helpen vooral bij plots verlangen.
Soms werkt een combinatie beter. Bijvoorbeeld een pleister als basis, met kauwgom of een zuigtablet voor moeilijke momenten. Wij bekijken samen met jou wat past bij je rookgedrag of vapegebruik.
5. Verwacht moeilijke momenten
Stoppen gaat gepaard met hindernissen. Een moeilijke dag betekent niet dat je opnieuw moet beginnen roken of vapen. Het betekent alleen dat je een plan nodig hebt voor zo’n momenten.
Een simpele regel helpt. Wacht 5 minuten. Drink water. Adem rustig in en uit. Doe iets met je handen. Bel iemand. Ga even naar buiten. De zin om te roken of vapen voelt sterk aan, maar dit blijft niet eeuwig duren.
6. Pas op met “ééntje kan geen kwaad”
Die ene sigaret of die ene trek van een vape. Het lijkt onschuldig. Maar voor je brein kan het genoeg zijn om de verslaving opnieuw wakker te maken.
Zeg daarom liever duidelijk: “Ik rook niet meer” of “Ik vape niet meer.”
Niet: “Ik probeer te minderen.” Dat maakt het voor jezelf en voor anderen duidelijker.
7. Zoek steun
Je moet dit niet alleen doen. Begeleiding verhoogt de kans op succes. Je kan terecht bij je arts, een tabakoloog, Tabakstop en bij ons in de apotheek. Samen bekijken we hoe afhankelijk je bent van nicotine. Zonder oordeel. Zo kan je een haalbaar stopplan opmaken. Soms heb je vooral praktische hulp nodig. Soms eerder motivatie. Soms medicatie of nicotinevervangers. Vaak is het een combinatie.
8. Beloon jezelf
Stoppen met roken of vapen levert snel winst op. Niet alleen voor je gezondheid, maar ook voor je portemonnee. Zet het geld dat je hier normaal aan uitgeeft apart. Na één week zie je al verschil. Na één maand nog meer. Gebruik dat geld bewust. Voor iets leuks. Iets dat je motiveert. Je mag trots zijn op elke dag zonder nicotine.
Hervallen? Dan is het nog niet verloren.
Veel mensen hebben meerdere pogingen nodig om succesvol te stoppen met roken of vapen. Dat is normaal. Zie een herval niet als mislukking, maar als informatie. Stel jezelf de volgende vragen. Wat gebeurde er? Was het stress? Alcohol? Een sociale situatie? Vermoeidheid? Daarna pas je je plan aan. Stoppen leer je stap voor stap. Elke poging maakt je sterker.
Het team van apotheek An De Witte staat voor je klaar
Wil je stoppen met roken of vapen? Kom zeker eens langs in de apotheek. We luisteren zonder oordeel. We bekijken samen wat je al geprobeerd hebt. Daarna zoeken we een aanpak die bij jou past. Want stoppen moet je niet alleen doen. En het is nooit te laat om ermee te beginnen.